Ngày 28/5, Bảo tàng TP HCM tổ chức khai mạc trưng bày chuyên đề "Ngàn năm gốm Việt" tại 65 Lý Tự Trọng, Bến Nghé, quận 1.

Bao gồm 260 hiện vật, thể hiện quá trình phát triển nghệ thuật gốm cổ truyền của dân tộc Việt Nam qua các thời kỳ Lý - Trần, Mạc - Lê Trung hưng, Nguyễn, "Ngàn năm gốm Việt" không những trưng bày nhiều hiện vật gốm cổ tiêu biểu cho từng thời kỳ phát triển đồ gốm, các trung tâm sản xuất gốm cách đây nhiều thế kỷ, mà còn giúp cho người xem tìm hiểu một cách tương đối có hệ thống về quá trình phát triển của đồ gốm Việt Nam từ thế kỷ XI đến thế kỷ XX. Các hiện vật sẽ được trưng bày tại Bảo tàng TP HCM, từ ngày 28/5 đến cuối năm 2010

6.  http://sgtt.com.vn/Giai-tri/124234/Hoi-ngo-ngan-nam-gom-Viet.html

Hội ngộ ngàn năm gốm Việt

SGTT - Đẹp, phong phú, đa dạng… đó là nhận xét người xem dành cho cuộc triển lãm chuyên đề 1.000 năm gốm Việt – từ thế kỷ 11 đến tận thế kỷ 20 – đang được trưng bày tại bảo tàng TP.HCM (65 Lý Tự Trọng, quận 1).

Với 260 hiện vật được tuyển chọn từ bảo tàng TP.HCM, bảo tàng Lịch sử Việt Nam TP.HCM, bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, bảo tàng Phụ nữ Nam bộ và các nhà sưu tập tư nhân, lần đầu tiên có một cuộc hội ngộ tương đối đủ mặt những tên tuổi lẫy lừng một thời của nghề gốm cổ truyền Việt Nam với các dòng gốm Lý, Trần, Lê, Mạc – Lê Trung Hưng, Nguyễn... Đến với triển lãm, người xem như đọc được bề dày phát triển nghề gốm cổ truyền với nhiều trường phái trải dài từ Bắc vào đến Trung và Nam bộ.

Gốm cổ mỹ thuật

Mở đầu cho vẻ đẹp của gốm Việt trong triển lãm là các hiện vật có từ thời Lý, Trần (thế kỷ 11 – 15) đó là ấm quả dưa, đĩa men lục trang trí cúc dây, bình tỳ bà... Đây là giai đoạn nước Việt đã chấm dứt 1.000 năm Trung Hoa đô hộ, đất nước thanh bình, ấm no, nên có thể thấy rõ sự phóng khoáng trong việc phô diễn tài nghệ của nghệ nhân gốm. Với những kỹ thuật tạo hình, đắp nổi, khắc chìm, in khuôn trong, tráng men ngọc, men nâu (thời Lý), đến men xanh trắng (thời Trần), đây chính là thời kỳ cực thịnh của gốm sứ Việt khi những dòng sản phẩm này bắt đầu xuất khẩu sang các nước trong khu vực và thế giới.

Bước qua thời Lê, Mạc – Lê Trung Hưng (thế kỷ 15 – 18), gốm Việt với dòng sản phẩm đa dạng như dĩa, tô, chân đèn, lư hương, nghê, bình, âu, hũ… các đồ án trên cốt thai gốm thường có lá chuối, cánh sen, chim, cá, tứ linh, linh thú… tráng men xanh trắng hay gọi gốm men lam, là một đặc trưng nổi bật của gốm Việt thời kỳ này. Chính sự phát triển mạnh mẽ của nghề gốm từ thế kỷ 11 đã hình thành những trung tâm sản xuất chuyên nghiệp đến nay vẫn còn hưng thịnh như Bát Tràng (Hà Nội), Thổ Hà, Phù Lãng (Bắc Ninh)…

Mộc mạc gốm Trung bộ

Ở triển lãm, nét mộc mạc của gốm Trung bộ thu hút người xem bởi cách phối màu men, lối tạo hình chân phương, gần gũi. Từ chiếc choé điển hình của gốm Gò Sành (Bình Định) đắp rồng nổi, hoa lá, chuột, khắc chìm trên cốt thai gốm những hoạ tiết mây, sóng nước đến những vật dụng như hũ, ống cắm, bình đựng nước… của gốm Châu Ổ (Quảng Ngãi), người xem có thể cảm nhận kỹ thuật thể hiện phần nào là sự thừa hưởng những lối đắp nổi, in khuôn, tráng men của gốm Lý, Trần. Tuy vậy, ở gốm Châu Ổ, những chi tiết đắp nổi, in khuôn không quá sắc sảo nên phần nào nhường chỗ cho sự phô diễn màu men độc đáo (đặc trưng của dòng gốm Châu Ổ là men da lươn, xanh, vàng trên cốt thai gốm xốp).

Riêng với gốm Quảng Đức (Phú Yên), được làm bằng đất sét An Định, với kỹ thuật chế tác dùng bàn xoay, đắp con chạch, in khuôn, dùng sò huyết đầm Ô Loan làm con kê, nung bằng củi mằng lăng, những nét ấy đã tạo nên một dòng gốm mộc mạc của Trung bộ. Ở triển lãm có những sản phẩm gốm Quảng Đức tráng men có dấu vỏ sò, do khi chế tác, thợ thủ công chất vỏ sò xung quanh để tạo men bằng kỹ thuật nung chảy trực tiếp – đặc trưng của dòng gốm Quảng Đức.

Sự giao thoa

Bộ sưu tập gốm Sài Gòn ở hội ngộ gốm Việt là những bộ tượng tiêu biểu có niên đại cuối thế kỷ 19. Đó là thời cực thịnh của gốm Sài Gòn, tại Chợ Lớn có khoảng 30 lò gốm tập trung ở các khu vực Hoà Lục (quận 8), Phú Định, Phú Lâm (quận 6), Gò Cây Mai (quận 11)… nằm dọc kênh Ruột Ngựa, Lò Gốm, chuyên sản xuất đồ gia dụng như lu, hũ, khạp, chậu, việm, sanh, ơ… đến đồ thờ cúng, tế tự, trang trí đền chùa của người Hoa xưa.

Qua quá trình đô thị hoá, thợ gốm Sài Gòn dời về vùng ven, và Lái Thiêu là điểm đến lý tưởng hình thành nên gốm Lái Thiêu với ba trường phái rõ rệt, đó là Quảng Đông, Phúc Kiến và Triều Châu. Các hiện vật tiêu biểu là tô, chén, dĩa, hũ, hộp, ống nhổ, tượng (tô lớn), tộ, thố, ấm, sanh, gối, đến sản phẩm sân vườn như đôn, chậu, bình hoa, choé, khạp, lu, hay đồ thờ cúng như tượng, lục bình, bát nhang, đèn… Những tên lò nổi tiếng gồm có Quảng Hoà Xương, Hưng Lợi, Thái Xương Hoà, Quảng Hiệp Hưng (gốm Quảng Đông), Duyệt An, Đào Xương, Vinh Phát, Hương Thành (gốm Triều Châu)…

Qua các hiện vật trưng bày, có thể thấy kỹ thuật sản xuất gốm Sài Gòn, gốm Lái Thiêu, ảnh hưởng lớn từ những người Hoa di cư vào Chợ Lớn. Trong khi đó, gốm Biên Hoà lại là sự giao thoa của gốm Việt với trường phái gốm Limoges của Pháp. Năm 1923, trường mỹ nghệ Biên Hoà được Chính phủ Pháp bổ nhiệm hai chuyên viên, ông Balick – hiệu trưởng, tốt nghiệp trường Mỹ thuật trang trí Paris và vợ ông, bà Mariette Balick, tốt nghiệp trường gốm Limoges về đứng đầu ban gốm của trường. Sự kết hợp này đã hình thành nên dòng gốm kỹ thuật Tây Âu nhưng đề tài thể hiện đậm nét Việt. Những bức tượng, phù điêu trang trí, lọ, bình… trưng bày tại triển lãm đã phần nào giúp cho người xem định hình về một dòng gốm mỹ thuật nổi tiếng đã đoạt nhiều giải thưởng quốc tế về mỹ thuật trang trí trong suốt những thập niên 20, 30 và 40 của thế kỷ trước.

7http://www.camnangdulich.com/news/tin-tuc-su-kien/su-kien-du-lich/20341-trien-lam-chuyen-de-ngan-nam-gom-viet.html

Hướng tới Đại lễ kỷ niệm 1000 năm thăng long – Hà Nội, Bảo tàng thành phố Hồ Chí Minh vừa phối hợp với Bảo tàng Mỹ thuật, Bảo tàng Phụ nữ Nam bộ và các nhà sưu tập tư nhân tổ chức trưng bày chuyên đề “Ngàn năm gốm Việt”.